دورشدن از روى سخط وغضب . بعضي گفته‌اند : اخسأ كلمه‌اى است كه سگ را با أو زجر كنند ، مثل اين كه در فارسي گويند : چخ « 1 » . خشع : ساكن ومطمئن . فرق ما بين خشوع وخضوع آن است كه خضوع در بدن وبصر وصوت است ، خشوع در قلب است . قوله : « وَخَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ » « 2 » أي انخفضت ، قوله : « تَرَى الْأَرْضَ خاشِعَةً » « 3 » يعنى ساكنة ومطمئنة ، قوله : « الَّذِينَ [ هُمْ ] فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ » « 4 » أي خاضعون وقيل خائفون ، خشوع سكون وتذلّل « 5 » . خشي : ترسيدن . در قول امام عليه السلام در دعاى الحاح : أخشى خلقك [ لك ] « 6 » كه اشاره است به قول تعالى : « إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ » « 7 » يعنى نمىترسد [ از ] خدا حق ترسيدن [ و ] نمىترسد معاصي أو را از جهت خوف عقاب أو مگر علما كه أو را شناخته‌اند حق معرفت . روايت شده است از صادق عليه السلام كه فرمود : قصد نمود خدا به علما كسى را كه قول أو با فعل موافق باشد . كسى كه تصديق نكند قول أو فعل أو را أو عالم نيست « 8 » . از ابن عباس نقل شده است « 9 » گفت : اراده نموده است خدا از اين كلام اين مطلب را كه : مىترسد مرا از بندگان من هر كه عالم است به جبروت وعزّت وسلطنت من . در حديث است : اعلم شما به خدا كسى است كه از خدا زيادتر مىترسد . فروق گويد : كفايت كند مرد را دانايى أو كه از خدا مىترسد وكفايت كند مرد را جهل أو كه عُجب به عمل خود كند . چرا خدا علما را مختص نمود به خشيت ؟ زيرا عالم زيادتر مىترسد از عقاب خدا از جاهل ؛ زيرا أو مختص است به معرفت توحيد وعدل وتصديق نمايد

--> ( 1 ) . اللهم اخسأه عنا ( الصحيفة السجادية : دعاى هفدهم ) . ( 2 ) . سورهء طه ، آيهء 108 . ( 3 ) . سورهء فصلت ، آيهء 39 . ( 4 ) . سورهء مؤمنون ، آيهء 2 . ( 5 ) . بسم اللَّه الذي . . . لا أخشى إلا عدله ، ولا أعتمد إلا قوله ( الصحيفة السجادية : مقدمه ) . ( 6 ) . الصحيفة السجادية : دعاى پنجاه ودوم . ( 7 ) . سورهء فاطر ، آيهء 28 . ( 8 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 36 . ( 9 ) . شواهد التنزيل ، ج 2 ، ص 152 ؛ تفسير القرطبي ، ج 14 ، ص 343 .